Zaburzenia osobowości: osobowość schizoidalna

Osoby schizoidalne są obecne wśród ludzi „tylko ciałem” – wtedy, gdy ich obecność jest wymagana. Ich wycofanie nie wynika z nieśmiałości. Można zaryzykować stwierdzenie, że „nie znają zastosowania” innych osób, dlatego nie widzą powodu, by włączać je do swojego życia.
Przeciętny człowiek cały czas pozostaje pod wpływem rozmaitych emocji i motywacji. Angażuje się w to, co jest dla niego ważne i przyjemne, unikając tego, co przykre. Przeżywa konflikty, kiedy odnajduje w sobie sprzeczne dążenia. Szuka wsparcia u przyjaciół. Przejmuje się, gdy jest krytykowany i cieszy się, gdy jest doceniany. Potrafi kochać, bać się i złościć. Uczucia – jego własne i rozpoznane u innych – są dla niego drogowskazami niezbędnymi do podejmowania codziennych działań. W świecie osób o cechach schizoidalnych takich „drogowskazów” jest bardzo niewiele. Osoby te nie przeżywają silniejszych emocji i w niewielkim stopniu rozumieją je u ludzi wokół.
Bliska relacja – z partnerem, przyjaciółmi, rodziną – dla osobowości schizoidalnej jest niewygodna i mało nagradzająca. Z tego powodu osoby schizoidalne nie dążą do nawiązywania i podtrzymywania kontaktów. Zwykle są mało zainteresowane również aspektem seksualnym znajomości. W codziennych kontaktach nie dbają o uprzejmość – mają niewielką zdolność do empatii, a przy tym są niewrażliwe na krytykę. Wrażenie obcości, a nawet dziwaczności, jakie wywołują, może być potęgowane przez ich niestosowanie się do przyjętych norm.
Ludzie o cechach schizoidalnych mają słaby kontakt nie tylko ze światem społecznym. Także w relacji ze sobą bliżej im do roli obserwatora, niż uczestnika wydarzeń. Pochłonięci bywają własnymi pomysłami i fantazjami, ale jest to zaangażowanie o charakterze intelektualnym. Zwykle mają niewiele zainteresowań, bo niewiele rzeczy sprawia im przyjemność. Jeśli jest jednak jakiś zajęcie, który lubią, potrafią poświęcić mu dużo czasu.
Osoby schizoidalne mogą być apatyczne i obojętne w stopniu, który poważnie utrudnia pełnienie ról społecznych, a to budzi niepokój ich rodzin. U psychologa rzadko pojawiają się z własnej woli – powodem mogą być na przykład problemy z funkcjonowaniem w pracy. Ponieważ osobowość schizoidalna oznacza obojętność wobec emocji, jest dość odporna na zaburzenia psychiczne. Wyjątkiem jest schizofrenia, która u niektórych osób rozwija się po latach wycofania z życia społecznego i nieco dziwacznego zachowania.

Małgorzata Libman-Sokołowska