Zespół kompulsywnego jedzenia

Większość osób zapytanych o zaburzenia odżywania się bez wahania wymieni anoreksję i bulimię. Zespół kompulsywnego jedzenia to mało znane pojęcie, ale okazuje się, że powszechny problem – zwłaszcza wśród osób zmagających się z otyłością.
Stosowana w Polsce klasyfikacja zaburzeń nie przewiduje takiej diagnozy, w przeciwieństwie do klasyfikacji amerykańskiej, gdzie zespół ten nosi nazwę binge eating disorder (w skrócie BED). W Polsce traktuje się go jako nietypowa postać bulimii psychicznej.
Objawy
Czynność kompulsywna to taka, którą wykonuje się pod wpływem nie dającego się opanować wewnętrznego przymusu. W BED występują napady niekontrolowanego, gwałtownego objadania się. Często są sposobem na poradzenie sobie z trudnymi emocjami, wywołanymi przez przykre wydarzenia lub negatywne myśli. Chory pochłania w krótkim czasie bardzo duże ilości przypadkowo zestawionych produktów, co daje chwilową ulgę, jednak kończy się uczuciem niezadowolenia, a nawet wstrętu do siebie. W zespole kompulsywnego jedzenia nieobecne są takie objawy, jak prowokowanie wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających czy wykonywanie intensywnych ćwiczeń fizycznych. Niepodejmowanie działań służących eliminowaniu nadwyżki kalorii odróżnia BED od żarłoczności psychicznej (bulimii psychicznej) i zwykle prowadzi do postępującego przyrostu masy ciała.
Leczenie
Nie ma jednego sposobu leczenia zespołu kompulsywnego jedzenia, podobnie jak trudno wskazać jeden czynnik prowadzący do rozwoju tego zaburzenia. W BED stosuje się między innymi leki przeciwdepresyjne i działające na mózgowy ośrodek sytości, a także różnorodne formy psychoterapii. Badania pokazują, że kombinacja obu tych oddziaływań jest skuteczniejsza niż każdego z nich osobno. Istotnym elementem leczenia może być także konsultacja dietetyczna, która pomoże w racjonalnym planowaniu posiłków. Niezależnie od formy terapii, jej celem jest stworzenie pacjentowi warunków do tego, by zyskał wiarę w skuteczność własnych działań i poczuł, że ma wpływ na to co je i jak się czuje.

Małgorzata Libman-Sokołowska

Piśmiennictwo:
Bąk-Sosnowska M. Interwencja psychologiczna w zespole kompulsywnego jedzenia. Psychiatria Polska 2009; 4: 445 – 456.