Psycholog, psychiatra czy psychoterapeuta?

Na czym polega rola psychologa, psychiatry i psychoterapeuty? Nie wszystkim wiedza na ten temat jest potrzebna, ale kiedy decydujemy się na wizytę u specjalisty w dziedzinie zdrowia psychicznego, może okazać się cenna. Jeśli mamy pojęcie o kompetencjach osoby, do której zgłaszamy się z problemami, wiemy, jakiego rodzaju pomocy możemy oczekiwać.
Rozróżnienie między wspomnianymi zawodami ważne jest również wtedy, gdy korzystamy z usług w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.
Psychologiem jest ktoś, kto ukończył studia magisterskie na kierunku psychologia i wykonuje zgodny z wykształceniem zawód. Psycholog może zajmować się pomocą osobom w trudnej sytuacji życiowej, emocjonalnej oraz doświadczającym choroby psychicznej, ale także całkiem innymi zagadnieniami. Należą do nich badania rynku (marketingowe), rekrutacja pracowników i ocena predyspozycji kandydatów do służb mundurowych. Psychologowie zatrudnieni w placówkach służby zdrowia prowadzą diagnostykę (często we współpracy z psychiatrą określają charakter problemu), poradnictwo i psychoterapię (o ile mają odpowiednie, dodatkowe wykształcenie). Co istotne, nie mają uprawnień do przepisywania leków i nie zajmują się leczeniem farmakologicznym. Żeby dostać się do psychologa w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, potrzebne jest skierowanie.
Psychiatra to lekarz, który oprócz studiów na uczelni medycznej, ukończył podyplomową specjalizację w zakresie psychiatrii. Specjalista taki posiada więc, podobnie jak inni lekarze, obszerną wiedzę na temat funkcjonowania ludzkiego organizmu, a dodatkowo – szczegółową na temat chorób psychicznych i ich leczenia. Choć psychiatrom nieobce są zagadnienia dotyczące funkcjonowania ludzkiej psychiki, patrzą na problemy pacjentów przede wszystkim z perspektywy biologicznej. Ich głównym zadaniem jest prowadzenie terapii farmakologicznej, czyli przy użyciu leków. Do psychiatry w ramach NFZ można zapisać się bez skierowania.
Psychoterapeutą jest osoba, która zdobyła wyższe wykształcenie, a dodatkowo ukończyła podyplomowe szkolenie w zakresie psychoterapii. Psychoterapeutami najczęściej zostają psychologowie i lekarze, absolwenci pedagogiki i resocjalizacji, ale także przedstawiciele całkiem innych zawodów. Zadaniem psychoterapeuty jest leczenie zaburzeń związanych ze sferą psychiki i emocji bez stosowania środków farmaceutycznych. Psychoterapia opiera się na dialogu, relacji między terapeutą a pacjentem, a w duży stopniu także na własnej pracy pacjenta pomiędzy spotkaniami z terapeutą. Istnieje wiele nurtów terapeutycznych, korzystających z różnych podejść teoretycznych do problemów psychicznych i różnych technik leczenia. Kiedy podejmujemy decyzję o rozpoczęciu psychoterapii, warto zaopatrzyć się w podstawową wiedzę z tego zakresu i sprawdzić, czy terapeuta ma certyfikat szkoły, z której się wywodzi. W ramach NFZ, do psychoterapeuty trafimy jedynie ze skierowaniem.
Choć różnice między psychologiem, psychiatrą i psychoterapeutą są istotne, specjaliści ci na ogół potrafią ocenić, czy problem zgłaszany przez pacjenta da się rozwiązać przy pomocy metod, jakimi dysponują. Po etapie diagnozy, w którą często zaangażowany jest psycholog, zdarza się, że psychiatrzy odsyłają swoich pacjentów do psychoterapeutów. Bywa również odwrotnie – psychoterapeuci dostrzegają potrzebę włączenia leczenia farmakologicznego. Warto pamiętać, że najskuteczniejsze metody leczenia wielu zaburzeń psychicznych polegają na równoczesnym prowadzeniu psychoterapii i terapii farmakologicznej.

Małgorzata Libman-Sokołowska